بادگیرها

بادگیر نمونه ای از شاهکار مهندسی مردم ایران زمین و یکی از مهمترین فن آوری های ساخت دست بشر می باشد . طراح و مبتکری نمی توان برای آن تعیین کرد . بیش از هزار سال است که این شاهکار مهندسی مکانیک در مناطق گرم ایران زمین با برقراری یک جریان هوای ملایم آسایش را در فصل گرم تابستان به خانه ها و فضاهای مسکونی مردم آورده و باعث زندگی در مناطق گرم و خشک شده است. هنوز هم با وجود وسایل خنک کننده بادگیرها کارایی خود را از دست نداده اند و مورد استفاده قرار می گیرند .
بررسی معماری سنتی و بافت شهرها و روستاهای مرکزی و جنوبی و کویری ایران نشان می دهد که عواملی نظیر آب و هوای گرم و خشک و یا گرم و مرطوب و وجود بادهای شدید فصلی تاثیر بسزایی در ساخت و استفاده از بادگیر داشته است .
نمونه های کامل بادگیرها را می توان در شهرهای یزد. کاشان . کرمان. ابرکوه . طبس . و سایر شهرهای کویری بررسی و مطالعه کرد .
طرز کار بادگیر اصولا بر این پایه نهاده شده است که از وزش باد برای کشاندن هوای خوش به درون ساختمان واز عکس العمل نیروی آن یعنی مکش برای راندن هوای گرم و آلوده استفاده شود . بادگیرها به تالار خوضخانه یا زیر زمین مربوط می شوند و شرایطی را به وجود می آورند تا جریان هوا در داخل ساختمان برقرار شود و ضمن تماس با عناصر رطوبت محیطی مطبوع برای زندگی فراهم شود.
مصالح ساختمانی بادگیر معمولا از خشت خام آجر گل و گچ و چوب بوده و بادگیر ها به اشکال مکعب مستطیل و قاعده آنها اغلب به شکل مربع مستطیل مسدس و هشت وجهی می باشد .

کاشان سرزمین خانه های شگفت انگیز است شهری با آب و هوای نیمه بیابانی و خشک . گرچه در فصول گرم تابستان برای گشت و گذار مناسب نباشد اما تا دلتان بخواهد خانه های تاریخی با معماری منحصر به فرد دارد که دیدن آن می تواند تجربه یک سفر لذت بخش باشد .
بادگیر به عنوان یکی از برخسته ترین ویژگی معماری مناطق کویری در معماری شهر و عمارت های تاریخی کاشان نقش اساسی داشته است . در مسیر تکاملی ساخت بادگیر ها از تعداد چهار به شش و هشت و نقش موثر این بادگیر ها در جذب باد در جهات مختلف شاید این تغییر و تحول در بادگیرهای شهر کاشان نیز هستیم و در جای جای این شهر می توان به این نمونه ها اشاره کرد هر چند بیشتر بادگیرها این این شهر چهار وجهی هستند .
خانه های برجردی (در کوی سلطان میر احمد) یکی از نمونه های تکامل یافته معماری در ساختمان های کاشان است که شکل و حجم و نمای آن نیز در میان سایر بناها کاملا متمایز و برجسته است .
بررسی و مطالعات دقیق علمی و فنی گروهها و موسسات ایرانی و خارجی درمورد این بنا تحسین همگان را بر انگیخته است این بادگیرها که به بادکش های گنبدی هم معروفند در اکثر موارد به عنوان نماد شهر کاشان مطرح می شوند .
منابع :
یزد نگین کویر، دفتر نخست، کاری از استانداری یزد
بادگیر شاهکار مهندسی ایران . نوشته دکتر مهدی بهادری نژاد و مهندس علیرضا دهقانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.