گزارش

دریاچه نمک قم شور زندگی

با گذشتن از قم وقتی وارد بیابان های کویر می شوی گله های شتر توجه شما را جذب می کند  که به آبشخور می آیند. با عبور از اینها، وقتی کمی از دریاچه نمک دور می شوی، با ورود به کویر مرنجاب سه چیز توجه شما را به خود جلب می کند. دریاچه نمک کویر، شنهای روان و کاروانسری مرنجاب.
آسمان کویر با آسمان هر جای دیگر در دنیا فرق دارد. در شب با تک ستاره های روشن و خوشه های پرتلالو و صورت های فلکی و در روز با تپه های شنی که که زیر این آسمان زیبا سایه روشن خود را گسترده اند. عظمت و آرامش کویر انسان را به اعماق سکوتی می برد، که در هیاهوی زندگی شهری هرگز قابل دستیابی نیست. در کویر زمین و آسمان بی کران است، افق تا بی نهایت گسترده است و شب انتهایی ندارد. ستارگان، انبوه و پرنور هستند و راه شیری به روشنی دیده می شود.
زمین خشک است و نعمت آب و آبادانی را یادآوری می کند. ریشه های عمیق و طولانی گیاهان از استقامت می گویند و سبزی گیاهان شوره زار از عشق به زندگی. کویر داستانها دارد، برای شنیدن آوازش باید زمزمه بادهایش گوش سپرد که از سخاوت زمین می گویند، و دید که چگونه داغترین و خشکترین گوشه های زمین نیز خاستگاه زندگییست.
ایران به دلیل گستردگی و وجود کوهستان های بسیار و زمین های بیابانی و همجواری با دو دریای بزرگ در شمال و جنوب و نیز به دلیل قرار داشتن در مجاورت نسبی اروپا و دریای مدیترانه و صحرای بزرگ آفریقا و اقیانوس هند و همچنین ارتفاعات سردسیر آسیا، دارای آنچنان تنوعی در اقلیم است که در کمتر کشوری دیده می شود.
آب و هوای بیابانی و نیمه بیابانی بخش وسیعی از سرزمینهای داخلی و کناره های جنوبی ایران را پوشش داده است. این نواحی بیابانی و صحراها حدود یک چهارم مساحت ایران را تشکیل می دهد. وسعت بیابانهای ایران بالغ بر ۳۴ میلیون هکتار می باشد که ۱۲ میلیون هکتار آن را شنزارها و ماسه زارها تشکیل می دهند ۵ میلیون هکتار از این ماسه ها زارها فعال و روان هستند.
در حالی که وسعت ماسه زارها و نواحی کویری کشور ما بیش از وسعت کشورهایی مانند قطر، بحرین و کویت می باشد، و از سوی دیگر نواحی صحرایی ایران، دارای پوشش گیاهی غنی بوده و نیز زیستگاه انواع جانوران نادر و کمیاب است، متأسفانه بسیاری از هموطنان ما از وجود چنین طبیعت بکر و مختصر بفردی بی اطلاع هستند و صحرا را در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تجربه می کنند. لازم است بدانیم، برای دیدن صحرا نمی بایست الزاما به کشورهای عربی مسافرت کرد، کویر نزدیک است. یکی از زیباترین مناطق کویری ایران، حاشیه غربی دشت کویر می باشد که مشرف به دریاچه نمک است. این ناحیه دارای طبیعت متنوع کویری و بیابانی است. در این ناحیه دیدار از شوره زار، دریاچه نمک و شن زار و تپه های ماسه روان، سهل است و در صورت تمایل می توان طی سفرهای یک یا دو روزه از ناحیه بازدید کرد.
دریاچه نمک
در حد فاضل استانهای اصفهان، سمنان و قم فرشی سفید و بلورین بر زمین گسترانیده شده. وسعت و عظمت دریاچه نمک و طرح های مهندسی بلوکهای نمک؛ بیننده را به حیرت فرو می برد. این دریاچه حاصل چندین هزار سال ورود آب شور رودها و سیلابهایی است، که نمک خاک شور منطقه را در خود حل کرده و پس از تبخیر در این دریاچه بر جا گذاشته اند.
این دریاچه که در واقع بخشی از کویر نمک ایران است در شرق استان قم واقع شده و بقایای دریاچه خشک شده قدیمی است که با تبخیر تدریجی آب، املاح فراوانی در داخل آب رسوب نموده است در بعضی نقاط دریاچه نمک رشته های منفردی از کوههای اطراف پیش آمده و نواحی کوهستانی خشکی را تشکیل داده است.
در این دریاچه فقط در فصل زمستان آب یافت می شود و در فصل تابستان به جای آب ورقه های نازک جلب نظر می کند. هوا در این ناحیه خشک و اختلاف درجه حرارت روز و شب آن بیش از ۵۰ درجه سانتی گراد است. به همین علت سنگ کوههای آن بر اثر اختلاف درجه هوا متلاشی و به صورت سنگ ریزه وشن درآمده است که در موقع وزش باد، توده های عظیم شن مانند امواج دریا به حرکت در می آید و تپه ماهورهای موقتی را تشکیل می دهد. در این منطقه، پست ترین نقطه ۷۹۵ متر و بلندترین منطقه ۳۱۰۰ متر گزارش شده است.
مشاهده طبیعت کم نظیر و زیبای دریاچه نمک و همچنین نواحی کویری اطراف آن تجربه ای به یاد ماندنی و متفاوت است که همواره در تمام فصول سال دوستداران طبیعت را به سوی خود فرا می خواند در میان دریاچه کوهی بچشم می خورد. این کوه به کوه سرگردان معروف است، کوهی آتشفشانی است که ارتفاع آن از سطح دریا ۸۰۸ متر می باشد. این کوه دارای خاکی سرخ رنگ و سطحی مملو از سنگها و گذاره های آتشفشانی است. لازم به ذکر است که مسافران می بایست حتما توسط راهنما وارد دریاچه شوند. زیرا بافت نمکی دریاچه در بخشهایی شکننده است و وجود حفره های آب در اعماق آن ممکن است منجر به فرو رفتن بازدید کنندگان گردد.
کاروانسرای مرنجاب
در حاشیه جنوبی، دریاچه، کاروانسرای مرنجاب قرار دارد. این بنای آجری در مسیر یکی از شاخه های معروف جاده ابریشم قرار گرفته است. این کاروانسرا توسط سازمان میراث فرهنگی در دست بازسازی است. سر در زیبای آن مشرف به قناتی پر آب و زیبا است. اصلاحاتی که بر بنا انجام گرفته کاملا مشهود است. در سال گذشته گنبد و سر در ورودی تعمیر شده است. متأسفانه درب ورودی همچون سال گذشته، دربی فلزی و مدرن است که با بنا هماهنگی ندارد.
نمای داخلی کاروانسرای مرنجاب
پرسنلی از اداره منابع طبیعی و میراث فرهنگی همواره به مراقبت از بنا و مسافران و گردشگرانی که شبی یا ساعاتی را مهمان کاروانسرای مرنجاب هستند می پردازند تا زندگی کویری را تجربه کنند.
گروه ما که برای چندمین بار از آن گوشه از زمین دیدن می گرد بار دیگر از میهمان نوازی پرسنل کارونسرای مرنجاب بهره مند گردید. در ایران معمولا مسافت بین دو کاروانسرا حدود ۶ فرسنگ (۳۶ کیلومتر) بوده تا مسافران پس از طی طریق یک روزه، شب را در کاروانسرای بعدی پناه گیرند. کاروانسرای مرنجاب در عصر طلائی ایجاد کاروانسرای ایران، یعنی دوره صفوی بنا شده است. این کاروانسرا به شکل قلعه های مربع شکل ساخته شده است و ۶ برج در دیوارهای آن تعبیه شده است. ابعاد حیاط ۳۰۲۰ متر است و چندین اتاق و شاه نشین به دور از آن قرار دارند. در نزدیکی کاروانسرا رشته قناتی وجود دارد که استخری به ابعاد ۱۰۴ متر را پر می کند.
وجود چنین قنات پر آبی به همراه استخر و درختان اطراف آن در میان کویر نعمتی بزرگ محسوب می شود. محوطه اطراف استخر توسط آجرهای مربعی شکل به زیبایی فرش شده است. برای سپری کردن شب، بهترین محل کنار استخر فوق است، زیرا از حمایت ساکنین کاروانسرا و همچنین امکانات رفاهی و بهداشتی آن برخوردار خواهید بود.

حجت الله عطایی

برای دیدگاه ها کلیک کنید

جوابی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

محبوب ترین

بالا